Cumhurbaşkanı Adayı Kemal Kılıçdaroğlu

14 Mayıs seçimlerine giderken, Türkiye’nin yanıtını merak ettiği soru ise şu:

Kılıçdaroğlu, 21 yıllık Erdoğan iktidarına son verip yeni bir dönemi başlatarak, “tarih mi yazacak”, yoksa Türkiye’nin en kritik seçimini kayberek siyaset sahnesinden çekilip, “tarih mi olacak”?

Millet İttifakı’nda yer alan İYİ Parti, Gelecek Partisi, DEVA Partisi, Saadet Partisi ve Demokrat Parti liderlerinin desteğiyle cumhurbaşkanı adayı olarak siyasi kariyerinde yeni bir dönem açılan Kemal Kılıçdaroğlu, 1948 yılında Tunceli’nin Nazımiye ilçesinin Ballıca köyünde doğdu.

Cumhurbaşkanı Adayı Kemal Kılıçdaroğlu

Babası memurdu ve 7 çocuklu aileyi geçindirmek hiç de kolay değildi. Kendi anlatımına göre ilkokulda önlüğü olmadığı için 23 Nisan töreninde, arkadaşının önlüğünü ödünç alarak kürsüye çıkıp şiir okudu.

Çocukluk ve gençlik yıllarındaki yoksulluk, siyasete girdikten sonra en önemli mücadele hedefi oldu. İktidara geldiğinde “hiçbir çocuğun yatağa aç girmeyeceği Türkiye” hedefi, en önemli vaatleri arasında yer aldı.

Cumhurbaşkanı Adayı Kemal Kılıçdaroğlu

Hedefi maliyeci olmaktı

Kemal Kılıçdaroğlu, babasının mesleği nedeniyle ilk ve ortaöğrenimini Erciş, Tunceli, Genç, Elazığ’da tamamladı. Elazığ Ticaret Lisesi’ni birincilikle bitirdi.

O yıllarda Ticaret Lisesi mezunları üniversite sınavına giremediği için Ankara İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi’ne kayıt yaptırdı.

Yakınlıkları olmasa da MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli sınıf arkadaşları arasındaydı. Arkadaşlarının anlatımına göre başarılı bir öğrenciydi ve hocaları akademide kalmasını da istemişti.

Cumhurbaşkanı Adayı Kemal Kılıçdaroğlu

Ancak, yoksul bir ailenin çocuğuydu ve bir an önce “devlette” işe girmeyi tercih etti. Hedefi “maliyeci” olmaktı.

1971’de hesap uzmanlığı sınavını kazanıp Maliye Bakanlığı’nda başladığı kariyerini, 1999’da kendi isteğiyle emekli olduğu Sosyal Sigortalar Genel Müdürü olarak tamamladı.

1974 yılında ise Selvi Kılıçdaroğlu ile evlendi.

Cumhurbaşkanı Adayı Kemal Kılıçdaroğlu

Ecevit’in listesine giremedi

Emekli olmasının bir nedeni de siyasi hayatı boyunca örnek aldığı Bülent Ecevit’in Demokrat Sol Partisi’nde (DSP) siyaset yapma isteğiydi.

Ancak DSP listelerinde yer bulamadı. Vatandaşın Vergisini Koruma Derneği Başkanlığı’nı yaptığı sırada Deniz Baykal tarafından CHP’ye davet edildi.

Cumhurbaşkanı Adayı Kemal Kılıçdaroğlu

Önce Parti Meclisi'ne, ardından Merkez Yürütme Kurulu'na girdi. 3 Kasım 2002 seçimlerinde CHP’den İstanbul Milletvekili seçildi.

Hayatını anlatan “Anadolu’nun Kemali” belgeselinde siyasete giriş nedenini ise şöyle anlatacaktı:

“Siyasete girdim. Bazen şu söyleniyor aydınlar tarafından, 'Siyaset çok kirli, girdiğim zaman bana da bulaşır.’ Ama birilerinin o kiri temizlemesi ve o mücadelede başarı sağlaması lazım.

Cumhurbaşkanı Adayı Kemal Kılıçdaroğlu

"Birilerinin de mücadele eden insana destek vermesi lazım. İktidarda olan, bakan olanların hesap verme yükümlülükleri var. Siyasete giren kişi hem kendi hayatının, hem geleceğin, hem toplumun geleceğinin hesabını vermelidir."

30’lar hareketiyle Baykal’a bayrak açtı

Ancak Kılıçdaroğlu Baykal ile yönetim anlayışı konusunda ters düştü. CHP’nin “dar kadrocu” anlayıştan kurtulması ve “iktidar yürüyüşünü” başlatması gerektiğini savunan 30 milletvekiliyle birlikte bir bildiri kaleme alıp, Olağanüstü Kurultay talep etti ancak sonuç alamadı.

Cumhurbaşkanı Adayı Kemal Kılıçdaroğlu

Baykal’ın istifasının ardından genel başkanlık görevini üstlendikten sonra ise görüş ayrılıklarına karşın Baykal ile diyalog kapılarını hep açık tuttu.

Gökçek ve Dişli dosyası ile siyasette yıldızı parladı

Siyasete girdikten sonra önceliği yolsuzlukla mücadele dosyaları oldu.

Cumhurbaşkanı Adayı Kemal Kılıçdaroğlu

Siyasette yıldızını parlatan ise dönemin Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Melih Gökçek ve o dönem AKP Genel Başkan Yardımcısı olan Şaban Dişli hakkındaki yolsuzluk iddialarını gündeme getirmesiydi.

Kılıçdaroğlu’nun para karşılığı iş takibi yapmakla suçladığı Dişli, kısa süre sonra görevinden istifa etmek zorunda kaldı.

22 Eylül 2008 tarihinde düzenlediği bir basın toplantısında ise dönemin AKP Genel Başkan Yardımcısı Dengir Mir Mehmet Fırat’ın şirketleri ile ilgili hayali ihracat ve uyuşturucu kaçakçılığı iddialarına ilişkin belgeleri kamuoyuna açıkladı.

Cumhurbaşkanı Adayı Kemal Kılıçdaroğlu

Fırat, iddiaları reddetmesine karşın, kısa süre sonra sağlık sorunlarını gerekçe göstererek görevinden ayrılmak zorunda kaldı.

Doğalgaz sayaç yolsuzluğu iddialarını dile getirdiği dönemin Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Melih Gökçek ile katıldığı televizyon programında kamuoyundan büyük destek aldı.

Televizyon programındaki düellodan sonra Gökçek istifa etmedi ancak Kılıçdaroğlu’nun siyasette yükseliş döneminin yolunu açtı.

Cumhurbaşkanı Adayı Kemal Kılıçdaroğlu

Belediye başkan adaylığından genel başkanlığa “Dürüst politikacı” imajı onu 2009 seçimlerinde CHP’nin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkan adaylığına taşıdı.

Sakin ve yolsuzlukla mücadele konusunda ikna edici konuşmaları ve fiziksel benzerliği nedeniyle, Hindistan bağımsızlık hareketinin lideri Gandi ile özdeşleştirildi ve “Gandi Kemal” diye anılmaya başlandı.

Cumhurbaşkanı Adayı Kemal Kılıçdaroğlu

Dönemin CHP İstanbul İl Başkanı Gürsel Tekin ile “kapı kapı dolaşarak” seçim kampanyası yürüttü.

Ancak aldığı yüzde 36,8 oy belediye başkanı seçilmesine yetmedi ve AKP’nin adayı Kadir Topbaş, yaklaşık 8 puan farkla seçimi kazandı.

Bu seçimlerden yaklaşık bir yıl sonra ise CHP Genel Başkanı Deniz Baykal’ı hedef alan kaset skandalı, Kılıçdaroğlu’na genel başkanlık yolunu açtı.

Cumhurbaşkanı Adayı Kemal Kılıçdaroğlu

Baykal’ın en yakınındaki isimlerden eski Genel Sekreter Önder Sav’ın da aralarında bulunduğu partinin önde gelen isimlerinin desteğiyle genel başkan adaylığında karar kıldı.

CHP’nin 22 Mayıs 2010 tarihinde yapılan 33. Olağan Kurultayı'nda partisinin 7. Genel Başkanı seçildi.

'Sakin Güç'

Facebook’da Kılıçdaroğlu adına “sakin güç” profiliyle de hesap açıldı. Ancak bir süre sonra parti içinde yumuşak üslubu nedeniyle, “lider olamadığı, yumruğunu masaya vuramadığı”eleştirileri ile karşı karşıya kaldı. Bu eleştirilere karşın, üslubunu değiştirmedi. Her kurultaydan gücünü artırarak çıktı.

Cumhurbaşkanı Adayı Kemal Kılıçdaroğlu

Karşısına iki kez genel başkan adayı olarak çıkan ve yönetim anlayışına en sert eleştiriler yönelten Muharrem İnce’yi, “Anketlerde en yüksek o çıkıyor” diyerek, 2018 seçimlerinde cumhurbaşkanlığına aday gösterdi.

Seçimden sonra kendisine sert eleştiriler yöneltmesine karşın disiplin yoluna başvurmadı. Bir süre sonra İnce partiden ayrılarak, Memleket Partisi’ni kurdu.

Cumhurbaşkanı Adayı Kemal Kılıçdaroğlu

Adalet Yürüyüşü

Kılıçdaroğlu’nun siyasi hayatındaki en önemli dönüm noktalarından birisi ise Adalet Yürüyüşü oldu. CHP İstanbul Milletvekili Enis Berberoğlu hakkında “MİT Tırları” davasından 25 yıl hapis cezası verilmesi ve Berberoğlu'nun tutuklanması üzerine Kılıçdaroğlu tarihte öeğine çok az rastlanan bir eylem kararı aldı.

Tutuklamayı protesto etmek için 15 Haziran 2017’de Ankara Güvenpark’tan başlattığı Adalet Yürüyüşü’nü, 420 kilometre yol katederek, 25 günde, 9 Temmuz 2017’de tamamladı.

Cumhurbaşkanı Adayı Kemal Kılıçdaroğlu

Maltepe Mitingi ile tamamlanan yürüyüşe on binlerce yurttaş, sivil toplum, meslek örgütleri, farklı siyasi partilerin temsilcileri, sanatçılar, aydınlar katıldı. Bu eylem parti tabanında da kenetlenmeye yol açtı.

Adalet Yürüyüşü’nü, Gandi’nin ünlü tuz yürüyüşüne benzetenler oldu.

Millet İttifakı ile yerel seçim başarısı

Sağ-muhafazakar kesimlere partiyi açarak parti tabanını genişletme politikası, CHP oylarını yüzde 25 bandının üzerine taşıyamadı.

Cumhurbaşkanı Adayı Kemal Kılıçdaroğlu

Ama 2017 anayasa değişikliği ile cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçilmesi, Kılıçdaroğlu’nun yeni bir stratejiyi hayata geçirmesinin yolunu da açtı.

MHP’den ayrılıp, referandum sürecinde muhalefetle birlikte anayasa değişikliğine “Hayır” cephesinde yer alan İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener’le ittifak masasına oturdu.

Yeni kurulan İYİ Parti’nin önüne “seçime girme engeli çıkarılması” sonrası, Akşener’in de talebiyle, akla gelmeyecek bir hamle yaptı. O dönem Anayasa’ya göre seçime girme koşullarından biri “Meclis’te grup kurmak” olduğu için 15 milletvekilini “ödünç” verdi.

Cumhurbaşkanı Adayı Kemal Kılıçdaroğlu

Kılıçdaroğlu, bu kararını “demokrasinin önünü açma” anlayışına dayandırdı.

2018 seçimlerinde “çoklu aday” çıkarılması nedeniyle seçimi Erdoğan kazanmasına karşın, ittifak politikası, 2019 yerel seçimlerinde ise başarı getirdi.

HDP’nin batı illerinde aday çıkarmaması üzerine CHP, yaklaşık 25 yıl boyunca AKP’li başkanlar tarafından yönetilen Ankara ve İstanbul’un da aralarında bulunduğu 11 büyükşehirde belediye başkanlığını kazandı.

Cumhurbaşkanı Adayı Kemal Kılıçdaroğlu

Altılı Masa’nın mimarı

Kılıçdaroğlu ve İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener, yerel seçimlerden sonra da kritik konularda birlikte hareket etmeyi sürdürdü. Kılıçdaroğlu, bir sonraki seçimlerdeki hedefini “tek adam rejimi”olarak nitelendirdiği cumhurbaşkanlığı hükümet sistemini değiştirmek olarak koydu.

Bu öneri İYİ Parti’de de karşılık buldu. AKP’den ayrılarak DEVA Partisi’ni Kuran Ali Babacan, Gelecek Partisi Genel Başkanı Ahmet Davutoğlu ile Saadet Partisi ve Demokrat Parti liderleri bu görüşe destek verdi.

Cumhurbaşkanı Adayı Kemal Kılıçdaroğlu

Kılıçdaroğlu, yeni kurulan bu partilerle diyalog kapısını açık tuttu. Bu görüşmeler bir süre sonra Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem değişikliği için 6 siyasi partinin temsilcilerinden oluşan komisyon kurulması kararıyla sonuçlandı.

Komisyonun güçlendirilmiş parlamenter sistem çalışmasını tamamlamasının ardından, 6 siyasi partinin lideri, 12 Şubat 2022’de ilk kez “yuvarlak masa” etrafında toplandı, sistem önerisi 28 Şubat’ta kamuoyuna açıklandı.

Cumhurbaşkanı Adayı Kemal Kılıçdaroğlu

İlerleyen süreçte sistem değişikliği önerisi seçim işbirliğine dönüştü ve 26 Ocak’ta yapılan toplantıda Altılı Masa, “Millet İttifakı” olarak kendini tanımladı.

Adaylık süreci

Kılıçdaroğlu’nun “parti genel başkanları, cumhurbaşkanı adayı olmamalı” gerekçesiyle 2018 seçimlerinde aday olmaması, partisi içinde de eleştirildi. Kılıçdaroğlu’nun bu konudaki gerekçesi, parti başkanı olan bir cumhurbaşkanının “tarafsız olamayacağı” idi.

Cumhurbaşkanı Adayı Kemal Kılıçdaroğlu

Ancak seçimin kazanılması halinde, Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem'e geçiş vaadi, “aday olmama” kararını değiştirdi. Hatta cumhurbaşkanı seçilmesi halinde partisiyle de bağını keseceği konuşuldu.

Kılıçdaroğlu’nun adaylığı ise ilk olarak Aralık 2020’de Meclis’teki bütçe görüşmelerinde, AKP Kırıkkale Milletvekili Ramazan Can’a verdiği yanıtla gündeme geldi.

Kendisine “Aday ol, aday” diye laf atan Can’a, “Benim aday olup olamayacağımı size kim söyledi?” karşılığını vermesi, adaylık sinyali olarak yorumlandı.

Cumhurbaşkanı Adayı Kemal Kılıçdaroğlu

Kılıçdaroğlu, bu tarihten sonra adaylığa ilişkin sorulara açık kapı bıraktı ve “Altılı Masa’nın üzerinde uzlaşması halinde cumhurbaşkanı adayı olabileceğini” ifade etti.

İYİ Parti tarafından gündeme getirilen Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’na ise “Belediye başkanlarının görevine devam etmesini istiyorum” açıklamalarıyla rezerv koyarak, bir anlamda kendi adaylığı için alan açtı.

Kemal Kılıçdaroğlu Kimdir ?

Tunceli'nin Nazımiye ilçesinde doğan Kemal Kılıçdaroğlu, ilk ve ortaöğrenimini Erciş, Tunceli, Genç, Elazığ gibi Anadolu'nun çeşitli yerlerinde yaptı.

Cumhurbaşkanı Adayı Kemal Kılıçdaroğlu

Yükseköğrenimini yapmak için girdiği Ankara İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi'nden (şimdiki adıyla Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi) 1971'de mezun oldu.

Lisans öğrenimini tamamladığı 1971 yılında, girdiği hesap uzman yardımcılığı sınavının ardından Maliye Bakanlığı'nda göreve başladı. Daha sonra hesap uzmanı olan Kılıçdaroğlu, bir yıl Fransa'da kaldı.

Hesap uzmanlığını 1983'e kadar sürdürdü ve aynı yıl Gelirler Genel Müdürlüğü'ne atandı. Burada önce daire başkanı olarak görev aldı, daha sonra aynı kurumun genel müdür yardımcılığını yaptı.

Kemal Kılıçdaroğlu 1991 yılında Bağ-Kur'a atandı. Burada genel müdürlük yapan Kılıçdaroğlu, 1992 yılında da Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüğü'ne geçti.

Cumhurbaşkanı Adayı Kemal Kılıçdaroğlu

Daha sonra kısa bir süre Türkiye Cumhuriyeti Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nda müsteşar yardımcısı olarak görev yaptı. 1994 yılında Ekonomik Trend dergisi tarafından "Yılın Bürokratı" seçildi.

Kemal Kılıçdaroğlu, 1999'un Ocak ayında kendi isteğiyle Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüğü'nden emekli oldu.

Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı çalışmalarında Kayıtdışı Ekonomi Özel İhtisas Komisyonu'na başkanlık eden Kılıçdaroğlu, Hacettepe Üniversitesi'nde de bir süre ders verdi. Daha sonra Türkiye İş Bankası'nda yönetim kurulu üyesi olarak görev yaptı.

11 Ocak 1999'da SSK Genel Müdürlüğü'nden ayrılan Kemal Kılıçdaroğlu'nun, Demokratik Sol Parti'den 18 Nisan 1999'daki genel ya da yerel seçimlerde aday olmak için istifa ettiği dönemin gazetelerinde belirtildi. 18 Nisan 1999 genel ve yerel seçimlerinde aday gösterilmedi.

Cumhurbaşkanı Adayı Kemal Kılıçdaroğlu

Türkiye Büyük Millet Meclisi 22. dönem için yapılan 3 Kasım 2002 Milletvekili Genel Seçimleri'yle Cumhuriyet Halk Partisi İstanbul milletvekili olarak Meclis'e girdi.22 Temmuz 2007 Milletvekili Genel Seçimleri'nde de İstanbul'dan 23. dönem milletvekili seçildi.

Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu'nun Ankara'dan İstanbul'a kadar adalet talebiyle yürüdü. Kılıçdaroğlu yürüyüş kararını, Berberoğlu'na yirmi beş yıl hapis cezası ve tutuklama kararı verilmesi sonrasında aldı.

Cumhurbaşkanı Adayı Kemal Kılıçdaroğlu

Yürüyüş, 15 Haziran 2017'de Ankara'da Güven Park'ta başlamış ve 9 Temmuz 2017'de Maltepe'de sonlandırılmıştır. 420 kilometrelik yolu 25 günde yürüyen Kılıçdaroğlu, yürüyüşün sonunda Maltepe'de bir miting de düzenledi.

27. dönem CHP İzmir 2. bölge milletvekili adayı oldu. Şimdi ise Kemal Kılıçdaroğlu Millet İttifakı' nın Cumhurbaşkanı adayı olarak biliniyor.