Aralık ayından bu yana günlük konuşmaların başlıklarından biri “Kış neden gelmedi?” sorusu üzerine kurulu. Öyle ki özellikle ocak ayına girdiğimizden bu yana “Bu nasıl ocak?” diye sormaya başladık. Bu yazıda, bu soruların cevabını arayacağız.

Hava soğumuyor, yağış olmuyor

Geçtiğimiz günlerde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Twitter'dan yaptığı açıklamada "Bugün Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nden (MGM) gelen verileri inceledim. Son 52 yılın en sıcak aralık ayını yaşadık.

Yağışlar ciddi oranda azaldı. Bu tablo umut vermiyor. Hep söylüyoruz, kaynaklarımız sınırsız değil! Bu bilinçle çalışıp adımlarımızı atıyoruz. Hepimiz üzerimize düşeni yapmalıyız." ifadelerini kullandı.

Havanın soğumamasının yanında yağışlarda da bir düşüş görülüyor. MGM'nin sitesinde yağışlara ilişkin verilerde ise son dönemde yağışlarda düşüş yaşandığı şöyle aktarılıyor:

"1 Ekim 2022-31 Aralık 2022 dönemini kapsayan 2023 su yılı yağışları normalinin ve geçen yıl yağışlarının altında gerçekleşti. Yağışlarda normaline göre %38, geçen yıl aynı dönem yağışlarına göre %29 azalma mevcuttur.

Üç aylık kümülatif yağışlarda tüm bölgelerimiz normallerinin altında yağış almış, en fazla azalma %53 ile Marmara Bölgesi’nde gerçekleşmiştir. İl geneli yağışlarda tüm illerimiz normallerinin altında yağış almış, en fazla azalma gösteren il %65 ile Yalova olmuştur.

En yüksek yağış 438.8 mm ile Rize’de, en düşük yağış 39.9 mm ile Iğdır’da kaydedilmiştir."

Buna karşılık, barajlardaki doluluk oranının da düştüğü ifade ediliyor.

İstanbul'daki barajların doluluk oranının 10 Ocak tarihi itibarıyla %31,65 seviyesinde olduğu, Ankara'daki aktif doluluk oranı ise %18,18 olduğu ifade ediliyor. Haberde, Tarım ve Orman Bakanı Vahit Kirişçi'nin açıklamasındaki şu ifadelere yer veriliyor:

"İstanbul'da hiç su gelmemesi hâlinde 3,5 aylık ihtiyacımızı karşılayacak su rezervi var. Ankara bu konuda daha şanslı. Barajlara su gelmemesi hâlinde tüm içme suyu talebini 6 aydan daha fazla karşılayacak kapasitemiz var.

İzmir'de %19,1 doluluk oranı var; hiç su gelmemesi hâlinde 7 aylık suyumuz vaz. Bursa'da %16,5 maalesef, hiç su gelmemesi hâlinde 2 ayı karşılama kapasitesi var."

Yağışların olmaması nedeniyle kuralık tehlikesine de dikkat çekilirken tarımda da sıkıntı yaşandığı, İç Anadolu başta olmak üzere farklı bölgelerden basına konuşan Ziraat Odası temsilcileri ve çiftçilerin, yağış azlığı nedeniyle verim kaybı kaygısı yaşadıkları ifade ediliyor.

İstanbul Aydın Üniversitesi Öğretim Üyesi Meteoroloji Uzmanı Dr. Güven Özdemir, "Aralık ayından beri etkili olan Yüksek Basınç Blokajı nedeniyle" diyerek cevaplıyor.

Özdemir, "Yüksek Basınç Blokajı, soğuk ve yağışlı havanın Avrupa’ya doğal olarak da ülkemize gelmesini engelledi. Bu nedenle eylül, ekim, kasım ve aralık aylarını kurak geçirdik.

Bugün itibarıyla yağışsız ve kurak havanın en az ocak ortasına kadar devam edeceği öngörüsü ağır basıyor. Yüksek Basınç Blokajı’nın etkisini ocak ayının ortasından sonra kaybedeceğini şimdilik söyleyebilirim." diyor.

Özdemir ayrıca, geçtiğimiz yıl yaşanan yoğun kar yağışının ardından bu yıl yeniden karı görüp görmeyeceğimiz sorusuna "Ocak ortasından sonrasını görmek lazım" cevabını veriyor.

Bu sorun yalnızca Türkiye'de mi?

Hayır. Avrupa'da Türkiye'ye benzer şekilde "kış gelmiyor." Yaz aylarında rekor kıran sıcak hava dalgasının yaşandığı Avrupa'da sıcaklıklar nedeniyle Fransa, Almanya, İspanya ve Birleşik Krallık'ta en az 20 bin kişi hayatını kaybetmişti.

Dünya Meteoroloji Örgütü'ne (WMO) göre Avrupa genelinde yüzlerce meteoroloji istasyonu, aralık ve ocak'ta tüm zamanların en yüksek hava sıcaklıklarını kaydetti.

Avrupa'nın yanı sıra Orta Doğu, Orta Asya ve Çin ve Pakistan ile Hindistan'ın bazı bölgelerinde de sıcak hava dalgası nedeniyle önemli sıcaklık rekorları meydana geldi.

Avrupa Birliği'nin İklim Değişikliği Servisi Copernicus'un araştırmasına göre; 2022 yılı küresel olarak en sıcak beşinci yıl olarak kayda geçti. Bu sıcaklık artışından en çok Avrupa ve kutup bölgeleri etkilendi. Avrupa, en sıcak ikinci yılını yaşadı.

Ancak durum son bulmadı; 1 Ocak'ta da en az 7 Avrupa ülkesinde, ocak ayında kaydedilen en yüksek sıcaklık yaşandı.

Letonya, Danimarka, Litvanya, Belarus, Hollanda, Polonya ve Çek Cumhuriyeti'nde ocak ayının en yüksek sıcaklıkları kaydedildi.

İklim bilimci ve hava durumu tarihçisi Maxmiliano Harrera, durumu "Avrupa klimatolojisinde şimdiye kadar görülen en aşırı olay. Hiçbir şey buna yakın olamaz." ifadeleriyle değerlendirdi.

Meteorolog Scott Duncan, "Şu anda Avrupa'daki sıcaklığın yoğunluğunu ve boyutunu anlamak zor" dedi. Yılbaşında Avrupa'da kırılan rekorların bir kısmını Washington Post şu şekilde derlemiş:

□ Polonya'da Glucholazy kasabasında ocak ayının ilk günü saat 04:00'te sıcaklık 18.7°C olarak kaydedilmiş.

□ İspanya, Bilboa'da sıcaklık 25.1°C'ye ulaşmış.

□ Fransa, Trois-Ville'de sıcaklık 24,9°C'ye ulaşmış.

Yakın gelecekte hiçbir şey değişmeyecektir." diyor. Uzmanlar hava koşullarının "endişe verici" olduğunu vurguluyor.

Avrupa Komisyonu yetkilisi Mauro Facchini, "Uzmanlar, küresel ısınmayı 1,5°C ile sınırlamak için zamanımızın tükendiği konusunda uyarıda bulundular.

Bu rapor, Avrupa'da iklimle ilgili aşırı olaylar hâlihazırda meydana geldiği için acilen harekete geçilmesi gerektiğini vurguluyor." diyor.