Sahte haberlere dirençli ülkelerin analizinde Kuzey ülkeleri iyi durumdayken, Gürcistan en kötü performansı gösterdi.

Medya okuryazarlığıyla ilgili yakın tarihli bir analize göre Finlandiya , "sahte haberlere" en az duyarlı Avrupa ülkesi ve diğer İskandinav ülkeleri de hemen arkasından geliyor.

Amerika Birleşik Devletleri ve Birleşik Krallık, Fransa ve Almanya da dahil olmak üzere Batı Avrupa'nın büyük bir kısmı, ülkelerin yanlış haberlere karşı duyarlılıklarını ölçen analizin genişletilmiş bir versiyonunda Letonya ve Litvanya gibi ülkelerle birlikte daha alt sıralarda yer aldı.

Bulgaristan'ın Sofya kentindeki Açık Toplum Enstitüsü tarafından yürütülen rapor , Avrupa ülkelerinin ve Avrupa dışındaki seçilmiş altı ülkenin genel medya okuryazarlığını belirlemek için bir dizi metriği inceledi. 1990 yılında George Soros tarafından verilen bir hibe sonrasında kurulan enstitü, Dünya Bankası, Birleşmiş Milletler ve Freedom House gibi kuruluşların verilerini kullanarak dört farklı metrik üzerinden puanları hesapladı: basın özgürlüğü, eğitim, güven ve eğitim ağırlıklı siyasi katılım en önemlisi olarak.

En yüksek performans gösteren ülkeler arasında Finlandiya, Norveç , Danimarka , Estonya , İrlanda , İsveç , Kanada , İsviçre , Hollanda ve Avustralya yer aldı . Almanya ve İzlanda, endeksin ikinci çeyreğinde en yüksek sırayı alan ülkeler olurken, İtalya ve İsrail medya okuryazarlığı açısından “geçiş” ülkeleri arasında üçüncü çeyrekte geriledi. Son iki ülkede son zamanlarda aşırı sağın iktidara geldiği seçimler yapıldı .

Rapor, liberal demokratik hükümetlere sahip ülkelerde yaşayan insanların "demokratik kurumları olmayan veya sınırlı olan ülkelerdeki insanlara göre yanlış bilgi konusunda daha fazla endişe duyduklarını" ve daha yüksek eğitim düzeyine sahip kişilerde sahte haber endişelerinin daha yüksek olduğunu ortaya koydu.

Raporun yazarı Marin Lessenski bir basın açıklamasında, "Sahte haberlerin etkisine karşı en savunmasız toplumların aynı zamanda dezenformasyonun yayılması ve etkisi konusunda en az endişe duymaları endişe verici" dedi. "Bu, özellikle Ukrayna'daki savaş bağlamında, halkın bir kısmının savunmasızlığını fark etmemesi veya sadece görmezden gelmesi nedeniyle, bu tür ülkelerde dezenformasyonla ilgili riskleri artırıyor."

Rapora göre, "sahte haberlerin ve ilgili fenomenlerin demokrasi açısından tehlikelerini hafife almak zor." Medya okuryazarlığının en düşük seviyede olduğu ülkeler, basın özgürlüğü üzerinde en büyük kısıtlamalara ve düşük eğitim ve kişisel güven seviyelerine sahiptir.

En kötü performans gösteren ülkeler Gürcistan olurken, onu Kuzey Makedonya, Kosova, Bosna-Hersek, Arnavutluk, Türkiye , Karadağ, Moldova, Bulgaristan ve Sırbistan izledi .

Medya Okuryazarlığı Endeksi ilk olarak 2017'de yayınlandı ve en son yayında 35 Avrupa ülkesinden 41'e genişletildi. 2016 ABD başkanlık seçimleri sırasındaki dezenformasyon kampanyası, COVID-19 salgını sırasında yaygın kafa karışıklığı ve güvensizlik ve en son Rusya ile eş zamanlı olarak meydana gelen Rus “bilgi savaşları” da dahil olmak üzere medya okuryazarlığı ve tüketimindeki bir dizi eğilim bağlamında oluşturuldu. Ukrayna'daki fiziksel savaş .

Geçtiğimiz yıllarda endeks, eğitimin sahte haberlerin en kötü etkilerine karşı "aşı" sağlayacağı için, ifade özgürlüğünü düzenlemek yerine medya okuryazarlığını ele almanın en iyi yolu olarak eğitimi savundu. Ancak analiz, Ukrayna'daki savaş gibi olayların, sosyal medya da dahil olmak üzere bazı medya düzenlemelerinin "mümkün olduğu ölçüde hakları ve ifade özgürlüğünü korurken gerekli olduğunu kanıtladığını" gösterdiği sonucuna varıyor. Rapor, uygun müdahaleye örnek olarak Avrupa Birliği'nin Şubat 2022'de dezenformasyonla uğraşan çok sayıda Rus medya yayınını yasaklamasını gösteriyor.

Bu yıl, Avrupa dışındaki altı ülke – Avustralya, Kanada, İsrail, Japonya , Güney Kore ve Amerika Birleşik Devletleri – de toplam 47 ülke olmak üzere analize dahil edildi. Finlandiya, 2017'ye kadar uzanan sıralamaların açıklandığı her yıl Medya Okuryazarlığı Endeksi'nde birinci oldu.

Açık Toplum Enstitüsü'ne göre medya okuryazarlığı açısından ilk 10 ülke şöyle:

1. Finlandiya

3. Danimarka

9. Hollanda

10. Avustralya

Enstitüye göre medya okuryazarlığı açısından en düşük 10 ülke şunlar:

38. Sırbistan

39. Bulgaristan

40. Moldova

41. Karadağ

42. Türkiye

43. Arnavutluk

44. Bosna Hersek

46. Kuzey Makedonya

47. Gürcistan