Sürücü belgelerinin arka yüzünde yer alan 12 numaralı sütundaki kısıtlama ve sağlık kodları, sürücünün aracı hangi yasal ve tıbbi şartlar altında kullanabileceğini belirleyen hayati bilgiler içerir. Sağlık raporları doğrultusunda işlenen bu ibareler; görme bozuklukları, işitme cihazı, özel tertibat, otomatik vites kısıtlaması ve belirli aralıklarla yapılması zorunlu periyodik sağlık kontrollerini kapsar.

Ehliyetin arka yüzündeki kodlara aykırı araç kullanılması veya süresi dolan periyodik sağlık raporlarının yenilenmemesi, denetimlerde cezai işlem, aracın bağlanması ve kaza durumunda sigorta teminatının geçersiz kalması gibi ciddi riskler doğurur.

Ehliyetin Arka Yüzündeki 12. Alan Nedir?

Yeni tip çipli sürücü belgelerinin arka kısmında yer alan 12. alan, sürücünün fiziki ve medikal durumuna bağlı özel koşullar ile araç üzerinde bulunması gereken zorunlu teknik aparatları tanımlar. Bu kodlar, Avrupa Birliği standartlarına uyumlu ulusal mevzuat çerçevesinde ehliyet sınıflarının karşısına ayrı ayrı işlenir.

En Çok Karşılaşılan Ehliyet Kodları ve Anlamları

Ehliyetlerin 12. maddesinde yer alan yaygın tıbbi, teknik ve idari kodlar şu şekilde kategorize edilir:

  • 01.01: Yalnızca gözlükle araç kullanabilir.

  • 01.02: Yalnızca kontakt lensle araç kullanabilir.

  • 01.06: Gözlük veya kontakt lens kullanma şartı (Sürücü iki seçenekten birini tercih edebilir).

  • 02: İşitme cihazı veya iletişim desteğiyle araç kullanma zorunluluğu.

  • 03: Uzuv protezi/ortezi kullanımı zorunluluğu.

  • 78: Yalnızca otomatik vitesli araç kullanabilir (Sağlık veya teknik nedenlerle manuel vitesli araç kullanamaz).

  • 102: Ticari araç, resmi araç ve ambulans kullanamaz (Yalnızca şahsi binek araç kullanabilir).

  • 104: Sürücü kursu eğitimi ve sınavını otomatik araçla tamamlayanlar için yalnızca otomatik vites kısıtlaması.

103 Serisi Periyodik Sağlık Raporu Yenileme Kodları

Sürücünün diyabet, uyku apnesi, kalp-damar hastalıkları veya benzeri kronik/takip gerektiren bir rahatsızlığı bulunması durumunda hekimler tarafından 103 serisi kodlar tanımlanır. Bu kodlar, ehliyetin 5 veya 10 yıllık genel geçerlilik süresinden bağımsız işler ve belirtilen periyotlarda sağlık muayenesinin tekrarlanmasını zorunlu kılar:

  • 103.01: Üç ayda bir sağlık kontrolü.

  • 103.02: Altı ayda bir sağlık kontrolü.

  • 103.03: Yılda bir sağlık kontrolü.

  • 103.04: Üç yılda bir sağlık kontrolü.

  • 103.05: Beş yılda bir sağlık kontrolü.

Rapor Süresi Dolarsa Ne Olur, Cezası Var mı?

Ehliyetinde periyodik kontrol kodu (103 serisi) bulunan sürücüler, süresi dolmadan önce yetkili sağlık kuruluşlarından yeni bir sağlık raporu alarak sisteme işletmek zorundadır. Rapor yenilenmediği takdirde:

  • Trafik denetimlerinde sürücü belgesi geçersiz kabul edilir ve yetersiz/şartlara aykırı ehliyetle araç kullanmaktan para cezası uygulanır.

  • Koda uygun özel tertibatın araçta bulunmaması durumunda araç trafikten men edilebilir.

  • Olası bir kazada kasko ve zorunlu mali mesuliyet sigortaları, sürücünün rapor yenileme şartına veya kısıtlama koduna uymadığını tespit ederek hasar bedelini sürücüye rücu edebilir.

Ehliyet Sağlık Raporu Durumu e-Devlet'ten Nasıl Sorgulanır?

Sürücüler, mevcut sağlık raporlarının geçerlilik tarihlerini ve ehliyetlerine tanımlı kısıtları resmi dijital kanallar üzerinden anlık olarak takip edebilir:

  • e-Devlet Kapısı'na T.C. kimlik numarası ve şifre ile giriş yapılır.

  • Arama çubuğuna "e-İmzalı Sürücü Raporları Sorgulama" veya "Sürücü Belgesi ve Şahıs Ceza Puanı Bilgisi" yazılır.

  • Açılan ekrandan alınan son sağlık raporunun tarihi, hekim onayları, rapordaki kısıtlama kodları ve bir sonraki kontrol periyodu görüntülenebilir.